alliknow
Lëtzebuergesch
FrançaisEnglishDeutschItalianoLëtzebuergesch中文العربيةРусский
Haaptsäit · Sciences de la Terre

D'Klima — Wat gesouert ass a wat diskutéiert gëtt

D’Wichtegkeet vun dëser Fiche ass et, dräi Saachen netto ze trennen, déi ëmmer erëm vermëscht ginn: d’Physik (gesouert), d’Projektiounen (onsécher, awer agerummt), an d’Politik (Choixen, also diskutéierbar).

1. D’Physik: wat net méi diskutéierbar ass

Den Trebhauseffekt ass eng Laboratoire-Tatsaach, déi zënter 1856 bekannt ass. Et ass eng Fra, Eunice Foote, déi et als éischt etabléiert (en einfachen Experiment: zwee Zylinneren an der Sonn, ee mat CO₂ gefëllt, den aneren mat Loft; deen mat CO₂ gëtt méi waarm). Tyndall moosst et präzis am Joer 1859. Arrhenius rechent 1896 aus, datt eng Verduebelung vum CO₂ an der Atmosphär d’Äerd ëm e puer Grad géif erwiermen — a seng Schätzung läit no bei de haitegen Wäerter.

De Mechanismus, an engem Saz: d’Sonnestralung (siichtbar) geet duerch d’Atmosphär, erwiermt de Buedem; de Buedem gëtt d’Wäermt (Infrarout) erëm of; gewëssen Molekülen — H₂O, CO₂, CH₄ — huelen dëst Infrarout op an sträilen et an all Richtung erëm aus, och no ënnen. D’Atmosphär mécht wéi eng Decken.

Ouni natierlechen Trebhauseffekt wier d’Duerchschnëttstemperatur vun der Äerd bei ronn −18 °C. Hie ass net eise Feind: hie mécht d’Äerd bewunnbar. D’Problem ass eenzeg an eleng seng Verstäerkung.

Déi gemooss Fakten, an dat sinn Miessungen, keng Modeller:

  • CO₂ an der Atmosphär: ~280 ppm viru der industrieller Ära (gemooss an de Loftbulle vun de Äisbuerkären), > 420 ppm haut (kontinuéierlech gemooss zu Mauna Loa zënter 1958 — d’“Keeling-Kurve”). Dat ass dee héchste Niveau zënter mindestens 800.000 Joer, a wahrscheinlech zënter e puer Millioune Joer.

  • Duerchschnëttstemperatur: +1,1 bis +1,3 °C am Verglach zu 1850-1900.

  • Den mënschleche Urspronk ass duerch d’ISOTOPESCH SIGNATUR gesouert, an dat ass de entscheedende Punkt. De Kuelestoff vun de fossille Brennstoffer ass u ¹³C ausgeaarmt an enthält kee ¹⁴C (radioaktiv, säit Millioune Joer verschwonnen). Genee dës Ausaarmung gëtt an der Atmosphär observéiert. Dat ass keng Korrelatioun: et ass en Fangerofdrock. Dat extra CO₂ kënnt tatsächlech vu Kuel an Uelegprodukter.

  • An den Test, deen d’Sonnehypothees definitiv entscheet: wann d’Sonn d’Äerd géif erwiermen, géif déi ganz Atmosphär waarm ginn. Mä ee observéiert, datt d’nidder Atmosphär (Troposphär) waarm gëtt, während d’héich Atmosphär (Stratosphär) SECH OFKILT. Dat ass genee d’Signatur vun engem verstäerkten Trebhauseffekt, an dat Géigendeel vun deem, wat eng aktiver Sonn géif produzéieren. D’Sonn ass iwwregens gemooss, an hir Aktivitéit ass stabil oder liicht am Réckgang zënter 1980, während d’Temperatur klëmmt.

👉 Et gëtt keng wëssenschaftlech Debatt méi iwwer dës Punkten. D’Konsensëmfroe ginn > 97 % vun de publizéierende Klimatolog:innen, an eng Studie vun 2021 (Lynas et al.) klëmmt op > 99 %.

2. D’Projektiounen: real, onsécher, agerummt

Hei existéiert d’Onsécherheet — a mir mussen wëssen, wourop se baséiert.

D’“Klimasensibilitéit” (d’Erwiermung, déi eng Verduebelung vum CO₂ produzéiert) gëtt tëschent 2,5 an 4 °C geschat, mat engem wahrscheinlechste Wäert ëm 3 °C. Dës Marge huet sech zënter 1979 bal net beweegt — wat u sech bemierkenswäert ass: fënnefavéierzeg Joer Fuerschung hu d’Schätzung net verréckelt, si hunn se enkeréngt.

D’Szenarie vum IPCC (déi SSP) reechen vun ~+1,5 °C (Emissiounen ganz séier op Null bruecht) bis ~+4 °C an méi (fortgesat fossil Notzung) bis 2100.

⚠️ A mir mussen kloer sinn, wat den IPCC ass an net ass. Et ass kee Laboratoire: hie produzéiert keng Fuerschung. Et ass eng Synthes vun der existéierender Literatur, geschriwwe vu fräiwëllegen Wëssenschaftler, an deem säi Resumé fir d’Entscheedungstreffer Zeil fir Zeil vun de Regierungen validéiert gëtt — dorënner Saudi-Arabien, Russland, d’USA. Dës Prozedur huet eng kontraintuitiv a gutt dokumentéiert Konsequenz: si mécht den IPCC KONSERVATIV. Déi openanenerfollgend Rapporten hunn d’Äisschmelz an de Mieresspigelklëmmen ënnerschat. Den IPCC iwwerdreift net: hie glätt.

Wat wierklech schlecht virausgesot gëtt: dat präzist Verhale vun de Wolleken (déi gréisste Quell vun Onsécherheet), déi Kippunkten (Grönland-Äisdecken, Permafrost, AMOC — de atlanteschen Ozeanstroum), an d’regional Effekter — de globale Duerchschnëtt gëtt gutt viraussot, wat zu Bordeaux am Joer 2070 fir e Wieder ass, vill manner gutt.

3. D’Objektiounen, eescht behandelt

“D’Klima huet ëmmer geännert.” Wouer, an ouni Interessi. Keen bestreit dat; een kennt iwwregens ganz gutt d’Ursaachen vun de fréieren Ännerungen (Milanković-Zyklen, Vulkanismus, Sonneschwankungen). D’Fro ass net OB d’Klima sech ännert, mä MAT WÉI ENGER GESCHWANNEGKEET a WOUREM dës Kéier. D’Ausgäng aus enger Vergletscherung geschéien iwwer ~5.000 Joer; mir produzéieren eng vergläichbar Ännerung an ~150 Joer, also ongeféier 30 Mol méi séier. An et ass d’Geschwindegkeet, déi ëmbréngt: d’Ökosystemer an d’Gesellschaften passen sech un e Rhythmus un, net un en Niveau. (Analogie: de mënschleche Kierper erdréit e Fall vun 200 Meter — an engem Ascenseur. Net beim Erofstierzen.)

“CO₂ mécht just 0,04 % vun der Atmosphär aus.” D’Argument iwwer d’Klengegkeet. Et gëllt näischt: d’Dosis ass net d’Kraaft. 0,04 % Zyanid am Blutt bréngen iech ëm. De Stéckstoff an de Sauerstoff, déi 99 % vun der Atmosphär ausmaachen, sinn DURCHSICHTEG fir d’Infrarout — si hu keng Roll um Trebhauseffekt. Et sinn d’Spure, déi déi ganz Aarbecht maachen.

“D’CO₂ suivéiert d’Temperatur an den Äisbuerkären, et geet hir net viraus.” Dat stëmmt, an dat ass e richtegt Argument — et muss eescht geholl ginn. Beim Ausgang vun enger Vergletscherung léist d’Äerdëmlafbahn d’Erwiermung aus, dann dellt den Ozean CO₂ fräi, wat d’Erwiermung verstäerkt. Dat CO₂ ass do en Amplifikateur, kee Ausléiser. ⚠️ Mä dat seet näischt iwwer haut aus: dës Kéier ass et d’CO₂, dat als éischt kënnt, a mir wëssen, vu wou et kënnt (§1). Datt e Zündholz net den Doudebrand vum leschte Joer verursaacht huet, beweist net, datt et deen haitegen net verursaacht.

“D’Modeller iren.” Iwwerpréifbar, an iwwerpréift. Hausen et al. (2019) hunn 17 Modeller getest, déi tëschent 1970 an 2007 publizéiert goufen, géint déi tatsächlech observéiert Temperaturen zënterhier. 14 vun 17 haten d’Erwiermung richteg virausgesot. De Modell vum Hansen, deen 1988 dem amerikanesche Kongress virgestallt gouf, ass iwwer 35 Joer bemierkenswäert richteg bliwwen. D’Klimamodeller sinn, empiresch, ee vun de bescht gelongene Prognosübungen an der Geschicht vun de Wëssenschaften.

“Dat ass e Komplott / d’Wëssenschaftler hunn en Interessi drun.” E Fuerscher, dee d’mënschlech Urspronk vun der Erwiermung géif widderleeën, géif de Nobelpräis an eng direkt Herrlechkeet kréien. D’berufflech Motivatioun spillt genee an déi aner Richtung. Am Géigendeel weisen déi internen Dokumenter vun ExxonMobil, déi ëffentlech gemaach goufen, datt hir eege Wëssenschaftler d’Erwiermung schonn an den 1970er-80er Joeren richteg modelléiert haten — an datt d’Firma d’ëffentlecht Zweiwelen finanzéiert huet, während se dës Prognosen an hir industriell Pläng agebaut huet. Déi Strategie ass explizitt vun där vun der Tubaksindustrie kopéiert ginn; déiselwecht Kabineetter, heiansdo déiselwecht Persounen (kuck Merchants of Doubt, Oreskes & Conway, 2010). De Zweiwel war keng wëssenschaftlech Positioun: et war e Produkt, hiergestallt a verkaaft.

4. Wat WIERKLECH diskutéierbar ass — an do misst d’Debatt stattfannen

Hei gëtt et keng wëssenschaftlech Wourecht, nëmme Choixen. Déi zwee Niveauen ze verwiesselen ass de meescht verbreete Feeler.

  • D’Nuklearenergie. Kuelestoffarm, dicht, steierbar; mä deier, lues ze bauen, a se stellt d’Fro vum Offall an der Akzeptanz. Dat ass keng wëssenschaftlech Debatt, et ass en Arbitrage.
  • Gréngt Wuestum oder Décroissance? Kann een d’Wuestum vum BIP vun den Emissioune trennen? Eng relativ Trennung ass a verschiddene Länner ze gesinn; eng absolut a genuch séier Trennung um weltwäite Niveau ass ni bewisen ginn. Béid Lager hunn Argumenter a Daten. D’Debatt ass op, a si ass legitim.
  • Klimagerechtegkeet. D’historesch Emissioune sinn westlech; d’Haaptoffer sinn anerwou. Déi räichst 10 % vun der Welt stéisse ronn d’Hallschent vum CO₂ aus. Wien soll bezuelen, a wéivill? Dat ass eng Fro vu Gerechtegkeet, net vu Physik. (Kuck D’Gerechtegkeet, John Rawls.)
  • Adaptatioun oder Ofschwächung? Muss ee investéieren fir d’Emissiounen ze reduzéieren, oder fir de Schlag ofzefiederen? Déi éierlech Äntwert ass “béid”, an den Ofwiegen am Budget ass e politesche Choix.
  • D’Geo-Ingenieur (Aerosoler an d’Stratosphär spréngen). Technesch méiglech, a wahrscheinlech déi geféierlechst Iddi vum Joerhonnert: si behandelt d’Ursaach net, si erfuerdert eng onendlech Fortsetzung ënner Gefor vun engem brutalen Réckstouss, an si stellt d’Fro, wien op der Äerd d’Recht hätt, um Thermostat ze dréien.

5. D’Gréissenuerdnungen, fir näischt duercherneen ze verzielen

Vill Klima-Diskurs schnappt un der Arithmetik. E puer Punkten:

  • En Hin- a Retourfluch Paris–New York ≈ 1 bis 2 Tonnen CO₂ pro Passagéier. D’Zil, dat mam Pariser Ofkommes kompatibel ass, läit ëm 2 Tonnen pro Persoun a pro Joer, ALLES DOBAI. Ee eenzegen transatlanteschen Fluch verbraucht also dee gréissten Deel vun engem Joresbudget.
  • Déi franséisch Duerchschnëttsfussofdréck: ~9 Tonnen/Joer. Si muss also duerch ~4 bis 5 gedeelt ginn.
  • D’Verdeelung zielt méi wéi d’Gesten: den Trio Transport, Wunnen (Heizung), Iessen (virun allem d’Fleesch vu Wiederkaier) dominéiert wäit. Dräischen a Sich lëschten aus ze maachen ass nëtzlech an ass marginal. D’Géigendeel ze soen ass eng Manéier fir d’Verantwortung vum System op den Eenzelnen ze verréckelen — an de Begrëff “individuellen CO₂-Fussofdrock” gouf iwwregens duerch eng Reklammkampagn vu BP am Joer 2004 populariséiert.

Symbolesch Dimensioun

D’Klima ass dat éischt wierklech globaalt Problem an der mënschlecher Geschicht. D’CO₂ kennt keng Grenzen: dat wat e Chinees ausstéisst, erwiermt de Sahel, dat wat en Englänner am Joer 1880 ausgestouss huet, erwiermt haut nach ëmmer. Et ass e Problem, aus deem kee ka eleng erauskommen, och wann e perfekt handelt.

Et ass also strukturell eng Tragedie vun de Gemengschaftsgidder: jiddereen huet en Interessi drun, datt déi aner reduzéieren, an en Interessi drun, selwer net ze reduzéieren. Keng mënschlech Institutioun war jeemools fir dat gebaut. Den Staat ass national; de Maart ass kuerzsiichteg; d’Wahlen daueren fënnef Joer, an d’Problem dauert dräi Joerhonnerte. (Kuck D’Mikroekonomie — Mäert a Verfeeler: déi rein negativ Externalitéit.)

An et zwéngt eis eppes ze denken, wat mir net wëssen ze denken: eng Verpflichtung géintiwwer Leit, déi nach net existéieren. Eis Moralen si fir de Nächsten, den Zäitgenossen, de Matbierger gemaach. Si hunn ni missen op 2200 äntweren. Hans Jonas huet et scho 1979 formuléiert: “Handel esou, datt d’Auswierkungen vun denger Handlung mat der Bestännegkeet vun engem echt mënschleche Liewen op der Äerd kompatibel sinn.” Dat ass en kantescht Imperativ, op d’Zäit erweidert — a kee weess, wéi een et zwéngend ka maachen.

D’wierklecht Klimaproblem ass also net wëssenschaftlech. Et ass zënter 1896 gesouert. D’Problem ass, datt mir keng Institutioun, keng Moral a kee politesche Horizont hunn, deen zu deem passt, wat mir wëssen.

🔗 Linken

Weiderliesen

Fichen déi dës zitéieren (80)

… an nach 40 anerer.