D'Séil

Philosophie → Metaphysik & Philosophie vum Geescht → Transversaalt Konzept

Globalen Thema D’Séil (die Seele, f.) bezeechent dat, wat an engem Wiesen et liewe léisst, spiere léisst an denke léisst — am Géigesaz zum inerten Kierper (der Körper, m.). D’Däitsch ënnerscheet nëtzlech d’Séil (die Seele, vitale/reliéis Registerlag) vum Geescht (der Geist, m. — den denkenden Geescht, d’Vernonft, awer och den hegelianeschen “Geescht”) an dem Bewosstsinn (das Bewusstsein, n.). Mä dëst Konzept dréit e entscheedende Sujet: ass d’Séil eng Substanz, déi sech vum Kierper ënnerscheet (déi hie kéint iwwerliewen), eng einfach Funktioun vum lieweg Kierper, oder eng Illusioun, déi vum Gehir produzéiert gëtt? Déi Äntwert engagéiert alles: d’Onstierflechkeet, d’Fräiheet, d’perséinlech Identitéit, de Status vum Bewosstsinn. Dat ass de Buedem vun der groussen Debatt Dualismus / Materialismus.

Geschicht vum Konzept

Antikitéit — d’Séil als Liewensprinzip

Platon (Phédon, Phèdre, 4. Jh. v. Chr.): d’Séil ass onstierflech, ënnerscheet sech vum Kierper (hirer “Prisong”), a war virdru schonn existent; erkennen heescht sech ze erënneren. Kontestéiert vum Aristote (De l’âme): d’Séil (psyché) ass keng getrennt Substanz, mä d’“Form” vum lieweg Kierper, säi Prinzip vun der Organisatioun — si iwwerlieft de Kierper net wéi eng autonom Saach (ausser vläicht den Intellekt).

Modernitéit — den Dualismus a seng Kris

Descartes (Méditations métaphysiques, 1641): radikale Dualismus tëscht der res cogitans (Séil/Denken, ouni Ausdehnung) an der res extensa (Kierper/Matière). D’Séil ass eng immateriell denkend Substanz. Kontestéiert vum Spinoza (Éthique, 1677): et gëtt nëmmen eng eenzeg Substanz; d’Séil an de Kierper si zwee Aspekter (Attributer) vun der selwechter Realitéit — net zwou verschidde Saachen. An duerch de Problem vun der Interaktioun: wéi géing dat Immateriellt op dat Materiellt wierken (déi “glandula pinealis” vum Descartes ass eng Léisung, déi eemol fir all Kéier verworf gouf)?

Zäitgenëssesch — d’Naturaliséierung vum Geescht Déi Philosophie vum Geescht (die Philosophie des Geistes) an d’Neurowëssenschaften tendéieren dozou, d’“Séil” op cerebral Prozesser ze reduzéieren. D’Verhältnis Kierper-Geescht heescht an der Philosophie de Leib-Seele-Problem (der Leib, m., de gelieften Kierper / die Seele, d’Séil). Kontestéiert vun de Verdeedeger vum “hard problem” vum Bewosstsinn (David Chalmers, 1995): och wann een all déi neuronal Mechanismen erkläert, erkläert een net firwat et eng erlieft Erfahrung gëtt (dat Empfonnent, d’Qualia) — e Rescht, deen op d’Physescht net reduzéierbar ass.

Haaptthesen

1. D’Séil ass eng Substanz, déi sech vum Kierper ënnerscheet (Dualismus: Platon, Descartes)

Beispill: dat Gedankenexperiment “ech kann un mengem Kierper zweiwelen, mä net un mengem Denken” (Descartes, cogito) suggeréiert, dass d’Denken eng vum Kierper onofhängeg Realitéit huet.
Géigner: déi klinesch Neurologie — eng Gehirverletzung (Phineas Gage, 1848, en Eisestaang, dee säi Stir-Cortex duerchbuert huet) ännert d’Perséinlechkeet, d’Wäerter, de Charakter. Wann d’Séil getrennt wier, wéi géing dat Physescht si dann esou staark veränneren?

2. D’Séil ass eng Funktioun vum lieweg Kierper, keng Saach (Aristote, Materialismus)

Beispill: dat “Liewen” vun engem Organismus ass keng bäigefüügten Ingredienz, mä d’Organisatioun vun der Matière — sou wéi de “Gang” keng bäigefüügten Substanz zu de Been ass, mä hiert Funktionéieren.
Géigner: d’Dualisten äntweren, dass d’Reduktioun vum Bewosstsinn op eng Funktioun onerklärt léisst, dass et eppes gëtt, wat et mécht, bewosst ze sinn (dat Argument vun de Qualia, kuck den “hard problem”).

Symbolesch / reliéis Dimensioun D’Onstierflechkeet vun der Séil ass zentraal an de meeschten Reliounen (Uerteel, Erléisung). Si fondéiert d’Iddi, dass déi perséinlech Identitéit den Doud iwwerschreift. Géigner: de Buddhismus verneent d’Existenz vun engem festen Selbst-Substanz (anatta, Net-Selbst) — et gëtt nëmmen e Floss vun Zoustänn ouni fest Séil, eng These, déi no beim Hume (Traité de la nature humaine, 1739) läit, fir deen dat “Ech” nëmmen e “Bündel vu Perceptiounen” ass.

Kritesch Nuance D’Debatt ass net entscheet. De strikten cartesianeschen Dualismus ass haut minoritär an der Philosophie, mä de reduktionisteschen Materialismus stéisst um Bewosstsinn un seng Grenzen. Vill Zwëschepositioune existéieren (Emergentismus — kuck Emergenz —, Monismus mat duebelem Aspekt). “D’Séil” bleift vläicht manner eng Saach, déi ee lokaliséiere muss, wéi eng Fro doriwwer, wat et fundamental heescht, e lieweg a bewosst Sujet ze sinn.

Linken

Weiderliesen

Fichen déi dës zitéieren (92)