Marx

Philosophie → Politesch Philosophie & Ekonomie → Auteur (19. Joerhonnert)

Globalen Thema Karl Marx mécht eng duebel Ëmkéier: hie dréint den Idealismus vum Hegel ëm (net d’Iddien maachen d’Geschicht, mä déi materiell Produktiounsverhältnisser) an transforméiert d’Philosophie an eng Waff, fir d’Welt ze veränneren. Berühmt Zitat (11. These iwwer Feuerbach, 1845): « Die Philosophen haben die Welt nur verschieden interpretiert; es kömmt darauf an, sie zu verändern. » (« D’Philosophen hunn d’Welt nëmmen op verschidde Weeër interpretéiert; wat drop ukënnt, ass, si ze veränneren. ») De Sujet ass, d’Geschicht als Kampf ze denken, d’Ekonomie als Infrastruktur (die Basis, f. / der Unterbau, m.) vum Sozialen, an d’Emanzipatioun als praktesch Aufgab (die Praxis, f.) — e Projet, deen zugläich wëssenschaftlech a revolutionär ass, an deem seng Wierkung d’ganzt 20. Joerhonnert duerchzitt.

Intellektuell Geschicht (Quellen a Brécher)

D’hegelianescht Ierwe ëmgedréint De Marx geet vum Hegel aus (d’Dialektik, d’Geschicht als Prozess), mä stellt den Idealismus op de Kapp: d’Dialektik “geet op hirem Kapp”, een muss se “op hir Féiss zeréckstellen” (Le Capital, Nowuert 1873). Kontestéiert vum Feuerbach, vun deem sech de Marx awer ofsetzt (L’Idéologie allemande, 1845-46): de Feuerbach reduzéiert d’Relioun op d’mënschlech Wiesen, vergësst awer, dass dëst Wiesen historesch a sozial ass, keng Abstraktioun.

Den historeschen Materialismus (der historische Materialismus, m.) D’Geschicht gëtt duerch d’Widderspréch tëscht de Produktivkräften (die Produktivkräfte) an de Produktiounsverhältnisser (die Produktionsverhältnisse) bewegt. Schlëssel-Formel: « Das Sein bestimmt das Bewusstsein » (« D’[sozialt] Sinn bestëmmt d’Bewosstsinn » — et ass net d’Bewosstsinn, dat d’Existenz bestëmmt, mä ëmgedréint). D’Iwwerbau (der Überbau, m.) rout op der ekonomescher Basis (die Basis, f.). Kontestéiert vum Max Weber (L’Éthique protestante et l’esprit du capitalisme, 1905): déi reliéis Iddien (d’protestantesch Askese) hunn och ekonomesch Transformatiounen verursaacht — d’Infrastruktur erkläert net alles.

Haaptthesen

1. D’Geschicht ass d’Geschicht vum Klassekampf (Manifest, 1848) All Gesellschaft rout op dem Antagonismus tëscht deenen, déi d’Produktiounsmëttel besëtzen, an deenen, déi nëmmen hir Aarbechtskraaft hunn. Zitat (Ufank vum Manifest der Kommunistischen Partei): « Die Geschichte aller bisherigen Gesellschaft ist die Geschichte von Klassenkämpfen. » (« D’Geschicht vun all bestoender Gesellschaft ass d’Geschicht vum Klassekampf » — die Klasse, f.; der Klassenkampf, m., de Klassekampf). D’Bourgeoisie (die Bourgeoisie / das Bürgertum, n.) géintiwwer dem Proletariat (das Proletariat, n.).

Beispill: déi industriell Bourgeoisie vum 19. Joerhonnert géintiwwer dem Aarbechterproletariat; d’Bedingunge vun den englesche Aarbechter, dokumentéiert vum Engels (La Situation de la classe laborieuse en Angleterre, 1845) an déi britesch Fabriksberichter, déi de Marx am Kapital benotzt.
Géigner: fir den Tocqueville (De la démocratie en Amérique, 1835-40) ass den Traibfeder vun der moderner Geschicht net de Klassekampf, mä d’Egaliséierung vun de Bedingungen; d’sozial Mobilitéit widderleet d’Fixéierung vun de Klassen.

2. De Kapitalismus rout op der Extraktioun vum Mehrwert (Kapital, 1867) De Profit kënnt net aus dem Austausch, mä aus der net bezuelter Aarbecht: den Aarbechter produzéiert méi Wäert wéi hie fir säi Loun kritt. De Mehrwert (der Mehrwert, m. — wuertwiertlech de “Wäert méi”), aus der Aarbechtskraaft (die Arbeitskraft, f.) gezunn; den Kapital (das Kapital, n.); d’Wuer (die Ware, f.) an hire “Fetischismus” (der Warenfetischismus, m.).

Beispill: op engem Aarbechtsdag vun 10 Stonnen, wou den Aarbechter säi Loun a 6 Stonnen “erausschafft”, schafft hie 4 Stonnen gratis fir de Kapitalist — dat ass de Mehrwert.
Géigner: d’Marginalist-Ekonomie (Menger, Walras, Jevons, an den 1870er Joren) gëtt d’Aarbechtswäert-Theorie op fir de Grenznotzen — de Wäert vun engem Gutt hänkt vum subjektive Notzen vum leschte Konsument of, net vun der abegraffener Aarbecht.

3. D’Alienatioun: den Aarbechter, deen sech selwer verluer huet (Manuskripter vun 1844) Ënnert dem Kapitalismus ass den Aarbechter fiemd géintiwwer dem Produkt vu senger Aarbecht, senger Aktivitéit, senger eegener Natur an den aneren. Zentraalt Konzept: d’Alienatioun (die Entfremdung, f. — d’Fakt, sech selwer fiemd (fremd) ze ginn); de Mënsch ass vu sengem “Gattungswiesen” beroubt, senger Aart-Wiesen (das Gattungswesen, n., d’Wiesen-vun-der-Aart — de Mënsch als natierlech kreativt a sozialt Wiesen).

Beispill: den Aarbechter um Fliesband (méi spéit vum Taylorismus theoretiséiert, vun 1911 un), deen eng Gest widderhëlt ouni Bezuch zum fäerdegen Produkt oder zu engem Sënn.
Géigner: d’Hannah Arendt (Condition de l’homme moderne, 1958) verréckelt d’Analyse — de modernen Problem ass net esou vill d’Alienatioun vun der Aarbecht, mä d’Reduktioun vun all mënschlecher Aktivitéit op déi eenzeg Aarbecht (animal laborans), zum Nodeel vum Wierk an der Handlung.

Wierkung a Kontroversen De Marxismus huet Revolutiounen inspiréiert (1917, 1949) an eng dauerhaft sozial Kritik. Kontestéiert vum Popper (La Société ouverte et ses ennemis, 1945), dee de Marxismus zu den “Historizismen” zielt, déi net falsifizéierbar sinn, also net wëssenschaftlech (Popper); an vun der Bilanz vun de kommunisteschen Regimer, déi d’kritesch Marxisten (Frankforter Schoul) selwer vum Denke vum Marx ënnerscheeden.

Kritesch Nuance Ee muss de Marx (dat Wierk, komplex an onofgeschloss — Le Capital bleift deelweis posthum) vum “Marxismus” (Doktrinnen a spéider Regimer) ënnerscheeden. Den “jonken Marx” (humanistesch, Alienatioun) an de “räife Marx” (wëssenschaftlech, ekonomesch Strukturen) ginn heiansdo géintiwwergestallt — eng Liesong vum Althusser (Pour Marx, 1965), déi eng “epistemologesch Bréch” tëscht deenen zwee postuléiert.

Linken

Weiderliesen

Fichen déi dës zitéieren (138)